Skip to main content
فهرست مقالات

بررسی فضایی شاخص های مورفوتکتونیکی دره ها با توجه به ساختمان زمین شناسی (مطالعه ی موردی: بخشی از ناهمواری های استان زنجان)

نویسنده:

چکیده:

در شهرستان‌های‌ زنجان و ایجرود و بخش­هایی از ابهر، طارم و ماهنشان استان زنجان، دره­های فراوان و متعددی وجود دارد. این مقاله به بررسـی و مطالعه­ی شاخص‌های مورفوتکتونیکی برخی از این دره‌ها با در نـظر داشتن ساختمان زمین­شناسی پرداخته است. بدین منظور ابتدا دره‌های منطقه­ی مورد مطالعه بر اساس فرم و ساختمان تقسیم­بندی شد. از مجموع 149 دره شناسایی شده، 37 دره ساختمان عمود بر گسل، 9 دره در هر یک از ساختمان­های موازی گسل، گسلی و عمود بر تاقدیس، 10 دره در ساختمان عمود بر ناودیس، 6 دره در ساختمان موازی با ناودیس، 5 مورد در ساختمان ترکیبی از گسل با ناودیس یا تاقدیس (‌دره­های ترکیبی) و 64 دره­ی باقی مانده به عنوان دره­های سایر معرفی گردید. برای تعیین مقدار فعالیت­ نئوتکتونیکی دره‌ها از شاخص­های مورفوتکتونیک مثل گرادیان طولی رودخانه (‌SL)، عدم تقارن حوضه­ی زهکشی (‌AF)، نسبت پهنای کف دره به ارتفاع آن (VF) و شاخص میزان پیچ و خم رودخانه (‌S) استفاده شد. نتایج بررسی­ها حاکی از آن است که منطقه­ی مطالعاتی از نظر شاخص (‌SL) در همه­ی طبقات انتخابی غیرفعال بوده، کمترین مقادیر SL با کم عمق‌ترین دره‌ها و مقادیر بالای آن بر عمیق‌ترین دره‌ها منطبق است. میانگین شاخص (VF) در هر  یک از زیرحوضه‌ها نشان می‌دهد؛ که طبقه‌های ترکیبی و عمود بر گسل مابین یک و دو قرار داشته و نیمه فعال است؛ اما در سایر طبقات کوچک­تر از یک بوده و تکتونیک فعال می‌باشد. همچنین منطقه ‌از نظر حوضه­ی زهکشی، نامتقارن است که علت آن فعال بودن منطقه از نظر شاخص (‌AF) ‌است. پایین بودن شاخص (‌S) در همه طبقات مبین مستقیم بودن رودخانه و جوان و فعال بودن منطقه است. بررسی­ همچنان حاکی از این است که سایر دره­ها از فعالیت نئوتکتونیکی، کمتر متاثر شده‌اند

There are many valleys in the city of Zanjan and Eijrood and parts of Abhar, Tarom and Mahneshan Zanjan province. The valleys are very different in terms of geology, lithology and physiographic factors and they are dispersed in different directions geographically with different forms. First the valleys were classified according to geological structure; totally 149 valleys was identified, 37 valleys had a structure of perpendicular to the fault, 9 valleys faulty and perpendicular to the syncline in parallel structures the fault, 6 valleys in a parallel structure with the fault, 5 valleys in a mixed structure of the fault with syncline or anticline (the mixed valleys) and the remained valleys 64, were classified as "the other valleys". Then tectonic-geomorphologic indexes were used, such as the longitudinal gradient of the river (SL), asymmetry of drainage,(AF), the index of Width of valley floor to its height (VF) and the index of maze in rivers (S), to determine the amount of neotectonic activities of the valleys. The results show that the Average Index (VF) is between one and two in the area of hybrid and perpendicular to the fault, they have semi-active and active tectonics in other classes. The entire region is active with tectonics in Index (AF) and due to the symmetry of the drainage basin. The low index (S) in all classes is the indication of young and active area and straight rivers. All sub-systems based on faults are active tectonic in all indexes. Valleys indicated as "other" are less effected by Neotectonic.

کلیدواژه ها:

زنجان ، گسل ، دره ، شاخص‌های مورفوتکتونیک ، ساختمان زمین‌شناسی

Geology Structure ، Morphotectonic indicators ، valley ، Zanjan ، Fault


برای مشاهده محتوای مقاله لازم است ورود پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.

لمشاهدة محتوی المقال یلزم الدخول إلی دخول الموقع.
إن كنت لا تقدر علی شراء الاشتراك عبرPayPal أو بطاقة VISA، الرجاء ارسال رقم هاتفك المحمول إلی مدير الموقع عبر credit@noormags.ir.

You should become a Sign in to be able to see articles.
If you fail to purchase subscription via PayPal or VISA Card, please send your mobile number to the Website Administrator via credit@noormags.ir.