Skip to main content
فهرست مقالات

مدل سازی یکپارچه آب سطحی و زیرزمینی در مناطق متکی بر سیستم کشاورزی آبی با استفاده از مدل SWAT-MODFLOW (مطالعه موردی: حوضه آبریز نیشابور) مقاله

نویسنده:

علمی-پژوهشی (وزارت علوم)/ISC (16 صفحه - از 521 تا 536)

چکیده:

در سال‌های اخیر، مناطق خشک و نیمه خشک با مشکل تخلیه‌ی شدید منابع آب زیرزمینی به دلیل برداشت بی‌رویه از آن‌ها رو به رو شده‌اند. همچنین، آب سطحی و زیرزمینی در بسیاری از جوانب در ارتباط و تعامل مشترک بوده‌اند. بنابراین، پیشرفت جامع و طولانی مدت راهکارهای مدیریت آب جهت پیاده‌سازی روش‌هایی برای حل مشکلات خصوصا در حوضه‌های بزرگ مقیاس، امری ضروری است. در تحقیق حاضر، چارچوب یک مدل تلفیقی آب سطحی و زیرزمینی جهت تسریع مدیریت منابع آب در حوضه خشک و نیمه خشک نیشابور و تحت آبیاری متمرکز از آب زیرزمینی، ارائه شده است. مدل اخیرا توسعه یافته تلفیقی SWAT-MODFLOW به صورت روزانه، آب زیرزمینی پمپ شده را از مدل MODFLOW جهت آبیاری مزارع تحت کشت به مدل SWAT منتقل کرده و با نفوذ عمقی از زیر پروفایل خاک، به عنوان تغذیه به مدل MODFLOW وارد می‌کند. واسنجی مدل SWAT-MODFLOW برای 9 سال (2009-2001) و صحت‌سنجی برای 2 سال (2011-2010) با استفاده از نتایج مدل در ایستگاه‌های هیدرومتری آب سطحی و تراز آب زیرزمینی در چاه‌های مشاهداتی آبخوان حوضه نیشابور به صورت روزانه انجام شد. نتایج نشان داد که در مرحله واسنجی رواناب ماهانه، ضرایب p-factor، r-factor، R2 و NS که به منظور ارزیابی توانایی مدل SWAT در شبیه‌سازی رواناب به کار برده شد، در خروجی حوضه به ترتیب حدود 36/0، 21/0، 85/0 و 84/0 و در مرحله اعتبارسنجی به ترتیب 29/0، 83/0، 70/0 و 65/0 بوده است. بیشترین نرخ نفوذ در ماه‌های اسفند و بهمن و کمترین نرخ نفوذ در ماه‌های شهریور و مهر اتفاق افتاده است. همچنین از نظر توزیع مکانی، این مقدار تغذیه بیشتر در مخروط افکنه‌ها و مناطق آبرفتی اتفاق می‌افتد. با بررسی مقدار میانگین سطح ایستابی آب زیرزمینی مشاهده‌ای و شبیه‌سازی شده برای دوره‌ی 2001 تا 2011 و برای 48 چاه مشاهداتی مشخص شد که میزان خطا برای 78% از نقاط، کمتر از 2 متر می‌باشد و تنها 3 چاه خارج از بازه% 15± خطا قرار دارد. همچنین سطح ایستابی در سال‌های اخیر به شدت روند کاهشی نشان داده است که علت آن برداشت بی‌رویه آب از چاه‌ها در دوره مورد بررسی بوده است. به طور کلی نتایج این مطالعه نشان داد که مدل تلفیقی توسعه یافته SWAT-MODFLOW می‌تواند در سایر حوضه‌های خشک و نیمه خشک که آبیاری آن‌ها عمدتا از آبخوان انجام می‌شود، استفاده گردد. علاوه بر این، این مدل می‌تواند جهت مطالعات مدیریت پایدار منابع آب در دهه‌های آینده مورد استفاده قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

آب زیرزمینی ، مدل تلفیقی ، آب سطحی ، نیشابور ، SWAT|MODFLOW


برای مشاهده محتوای مقاله لازم است ورود پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.

لمشاهدة محتوی المقال یلزم الدخول إلی دخول الموقع.
إن كنت لا تقدر علی شراء الاشتراك عبرPayPal أو بطاقة VISA، الرجاء ارسال رقم هاتفك المحمول إلی مدير الموقع عبر credit@noormags.ir.

You should become a Sign in to be able to see articles.
If you fail to purchase subscription via PayPal or VISA Card, please send your mobile number to the Website Administrator via credit@noormags.ir.