Skip to main content
فهرست مقالات

بررسی وقوع فرارفت در طول فصل رشد گیاهان زراعی بهاره و پاییزه در منطقه کرکج تبریز

نویسنده مسئول:

نویسنده:

علمی-پژوهشی (وزارت علوم)/ISC (13 صفحه - از 65 تا 77)

چکیده:

به‌دلیل وجود فرارفت گرمایی، توازن انرژی در مزارع پوشیده از گیاه به‌هم ریخته و مقداری انرژی اضافی از طریق جریان گرما از اراضی بدون پوشش گیاهی به طرف سطوح پوشیده گیاهی جریان می‌‌یابد و باعث افزایش تبخیر- تعرق می‌گردد. مطالعه حاضر برای بررسی وقوع پدیده فرارفت گرمایی در مزرعه ذرت به‌عنوان یک گیاه کشت بهاره و گندم زمستانه به‌عنوان کشت پاییزه در ایستگاه تحقیقاتی دانشکده کشاورزی دانشگاه تبریز انجام شده است. گیاهان زراعی فوق در داخل لایسیمتر مستقر در وسط مزرعه 6/1 هکتاری کشت گردید و تبخیر- تعرق آنها در طول فصل رشد اندازه‌گیری شد. برای بررسی وقوع فرارفت گرمایی از روش‌هایی نظیر بیلان انرژی در سطح مزرعه، تعیین ضریب پریستلی- تیلور، نسبت مقدار تبخیر-تعرق حاصل از فرارفت به تبخیر- تعرق از سطوح پوشش گیاهی (Rad) و نسبت باون در روزهای مختلف پس از کاشت استفاده شد. نتایج اندازه‌گیری دمای هوا نشان داد که بین مزرعه لایسیمتر و نواحی اطراف گرادیان دمای محسوسی برقرار است. مقادیر منفی جریان گرمای محسوس، نسبت باون و Radدر برخی از روزهای فصل رشد گیاهان مورد بررسی نشان داد که انرژی اضافی حاصل از فرارفت بر تبخیر- تعرق گیاهان مؤثر بوده است. نتایج نشان داد که تأثیر فرارفت بر تبخیر- تعرق گیاه ذرت بیشتر از گندم می‌باشد. در منطقه مورد مطالعه به‌جز فرارفت منطقه‌ای، به‌دلیل کوچک بودن قطعات زیرکشت، متفاوت بودن زمان‌های آبیاری مزارع مجاور و آیش بعضی از قطعات، فرارفت محلی نیز می‌تواند به‌وقوع بپیوندد.

Due to advection phenomenon, energy balance in vegetation covered fields' changes and some additional energy is transferred from the barren lands to vegetation covered sites by air sensible heat flux. This phenomenon increases the evapotranspiration. The present study was conducted to investigate the advection occurrence in the field of maize as a spring crop, and winter wheat as a fall crop at the Agriculture Faculty Research Station of Tabriz University. Mentioned crops for were planted in a 1.6 hectares’ farm, equipped with a lysimeter at its middle, for two years. These crops' evapotranspiration was measured by the lysimeter during the growing season of each plant. The advection phenomenon occurrence was investigated using the methods of energy balance in the field surface, Priestly-Taylor coefficient, the ratio of evapotranspiration obtained from advection energy to vegetation surface evapotranspiration (Rad) and Bowen's ratio () on different days after planting of each crop. Observation data of the temperature showed that there was a sensible heat gradient between the lysimeter and surrounding areas. Negative values of the sensible heat flux, Rad and Bowen ratio on some days of plants growing season showed that the advection extra energy had affected the crops evapotranspiration values. Results showed that the advection effect on maize evapotranspiration was more than that on wheat evapotranspiration. In the study region except of regional advection, local advection could be occurred due to small size of cropped fields, different irrigation schedule and depth of adjacent farms, and fallow duration of some farms.

کلیدواژه ها:

بیلان انرژی ،ذرت ،فرارفت ،گندم ،تبریز ،تبخیر- تعرق

wheat ،Tabriz ،Maize ،Evapotranspiration ،Advection ،Energy balance


برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.