Skip to main content
فهرست مقالات

صحت‌سنجی روش‌های تحلیل سلسله‌مراتبی (AHP) و رگرسیون چند متغیره (MR) در پهنه‌بندی زمین لغزش (مطالعه موردی: حوزه آبخیر ولی‌عصر استان اردبیل)

نویسنده:

نویسنده مسئول:

علمی-پژوهشی (وزارت علوم)/ISC (15 صفحه - از 775 تا 789)

چکیده:

ارائۀ راه‌کارهای مفید برای پیشگیری و کاهش خسار‌ت‌های ناشی از زمین‌لغزش امری اجتناب‌ناپذیر است. از جملۀ این راه‌کارها، پیش‌بینی و پهنه‌بندی مناطق مستعد وقوع این حرکات است. بر همین اساس پژوهش حاضر به مقایسه و ارزیابی صحت دو روش تحلیل سلسله‌مراتبی (AHP) و رگرسیون چند‌متغیره (MR) در پهنه‌بندی خطر زمین‌لغزش در حوضۀ آبخیز ولی‌عصر با مساحت 198 کیلومتر‌مربع واقع در استان اردبیل پرداخت. شش عامل جهت جغرافیایی، شیب، ارتفاع، سنگ‌شناسی، کاربری اراضی و فاصله از رودخانه به‌عنوان مهم‌ترین عوامل مؤثر در وقوع زمین‌لغزش‌های منطقه شناخته شدند. در گام بعدی نقشه‌های پهنه‌بندی خطر زمین‌لغزش با هر دو روش AHP و MR در پنج طبقه تهیه شد. در نهایت، به‌منظور صحت‌سنجی دو روش استفاده‌شده، نقشه‌های تهیه‌شده با شاخص‌های نسبت تراکم (Dr) و شاخص مجموع کیفیت (Qs) مقایسه و ارزیابی شدند. نتایج نشان داد عوامل فاصله از رودخانه، جهت، شیب، کاربری اراضی، سنگ‌شناسی و ارتفاع به‌ترتیب با مقادیر 426/0، 173/0، 145/0، 134/0، 089/0 و 033/0 در روش تحلیل سلسله‌مراتبی و 531/0، 109/0، 344/0، 273/0، 123/0 و 061/0 در روش رگرسیون چند‌متغیره وزن‌دهی شدند. مقدار شاخص‌ نسبت تراکم و شاخص مجموع کیفیت به‌ترتیب، 51/5 و 44/0 برای روش‌ تحلیل سلسله‌مراتبی و 45/6 و 72/0 برای روش رگرسیون چند‌متغیره برآورد شد که نشان داد روش رگرسیون چند‌متغیره با میزان 28 درصد مغایرت با واقعیت صحت بیشتری نسبت به روش تحلیل سلسله‌مراتبی با 56 درصد مغایرت با واقعیت برای پهنه‌بندی خطر زمین‌لغزش در منطقۀ مطالعه‌شده دارد.

Providing effective solutions to prevent and reduce the damage caused by landslides is inevitable. Predicting and zoning landslides are among these solutions. Accordingly, the present study was conducted to compare and assess the accuracy of Analytical Hierarchy Process (AHP) and Multivariate Regression (MR) methods in landslide hazard zoning in Valiasr Watershed with an area of 198 km-2 located in western Ardebil Province. Six factors including aspect, slope, elevation, lithology, land use and distance from the river were known as the most effective factors in landslide occurrence in the study area. Landslide zones were then obtained in five classes using two AHP and MR methods. Finally, landslide zoning maps were compared and evaluated by Density ratio index (Dr) and Quality sum index (Qs) to assess the accuracy of two studied methods. The results showed that distance from river, slope, land use, lithology and height were weighting in 0.426, 0.173, 0.145, 0.134, 0.089, and 0.033 in the AHP methods and 0.531, 0.109, 0.344, 0.273, 0.123 and 0.061 in the MR method, respectively. The amount of two Dr and Qs indices were calculated to be 5.51 and 0.44 respectively in the AHP method and 6.45 and 0.72 respectively in MR method which indicated that MR method having 28% disagreement with reality was more accurate than AHP method having 56% disagreement with reality for landslide hazard in the study area.

کلیدواژه ها:

حرکات توده‌ای ،سامانه اطلاعات جغرافیایی (GIS) ،شاخص نسبت تراکم ،شاخص مجموع کیفیت

Density ratio index ،quality sum index ،Mass Movements ،Geographic Information Systems (GIS)


برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.