Skip to main content
فهرست مقالات

بررسی پراکنش الگوهای پربارش و کم بارش شمال غرب کشور

نویسنده:

علمی-ترویجی (وزارت علوم) (10 صفحه - از 13 تا 22)

بارش از سرکش­ترین فراسنج‌های اقلیمی است. در مطالعات بارش تغییر و تغییرپذیری از اهمیت شایان توجهی برخوردار است، و می­تواند نقش مهمی در پیش­بینی­های اقلیمی داشته باشد. بدین منظور، در پژوهش حاضر برای بررسی الگوهای پربارش و کم بارش منطقه، ابتدا اقدام به تشکیل پایگاه داده‌ از بارش در منطقه شمال­غرب کشور شده است. سپس یک دوره آماری 30 ساله، در بازه زمانی ماهانه از 1984 تا 2014 میلادی را مبنای مطالعه حاضر قرار داده و یاخته‌ای به ابعاد 10×10 کیلومتر بر منطقه مورد مطالعه گسترانیده شده است. به ‌منظور دست‌یابی به تغییرات درون فصلی بارش در شمال ­غرب کشور، از روش‌های نوین آمار فضایی از قبیل خود همبستگی فضایی موران جهانی و لکه‌های داغ با استفاده از امکانات محیط ArcGIS بهره برده شد. نتایج حاصل از این مطالعه نشان داد که پراکنش فضایی بارش در شمال ­غرب ایران دارای الگوی خوشه‌ای بالا می‌باشد. در این ‌بین بر اساس شاخص موران جهانی و لکه داغ، الگوهای بارشی در شمال ­غرب و شمال ­شرق، غرب و جنوب ­غرب منطقه دارای الگوی خود همبستگی فضایی مثبت (الگوی پربارش) و بخش‌های شمال ­شرق، شمال غرب و جنوب­ غرب منطقه دارای خود همبستگی فضایی منفی (الگوی کم­بارش) بوده است. طی دوره مطالعه بخش اعظمی از منطقه در بیشتر موارد تقریبا بیش از نیمی از کل مساحت منطقه مورد بررسی فاقد الگوی معنا‌داری یا خود همبستگی فضایی بوده است.

خلاصه ماشینی:

"ازآنجایی‌که تغییرات-زمانی مکانی بارش از مهم‌ترین موضوعات اقلیم کاربردی است لذا هدف اصلی پژوهش پیش‌رو بررسی پراکنش الگوهای پربارش و کم‌بارش شمال ‌غرب کشور با رویکرد فصلی می‌باشد که به ‌منظور دست‌یابی این هدف آماره‌های مختلف آمار فضایی مورد واکاوی قرارگرفته است. آماره برای هر 4 فصل دوره آماری مورد مطالعه، بالا و بین 112 تا 115 می‌باشد؛ بنابراین در مجموع بر اساس موران جهانی می‌توان استنباط نمود که تغییرات درون سالی بارش در شمال ‌غرب از الگوی خوشه‌ای بالا تبعیت می‌کند؛ بنابراین با توجه به بالا بودن مقدار و پایین بودن مقدار می‌توان فرضیه عدم وجود خود همبستگی فضایی بین داده‌ها در هر 4 فصل از سال را رد نمود. همان طور که از شکل (3) بر می‌آید، در فصل زمستان الگوهای پر بارش 1 (در سطح معناداری 99 درصد) تنها به قسمت‌های جنوب غربی منطقه مورد مطالعه (استان‌های آذربایجان شرقی، اردبیل و آذربایجان غربی)، به نمایندگی ایستگاه‌‌های نقده، اشنویه، پیرانشهر، سردشت، مهاباد و بوکان محدود شده است؛ که مقدار ارزشی 68/9 را از کل پهنه‌ی استان به خود اختصاص داده‌اند و دلیل آن را می‌توان میزان بارش دریافتی بیشتر جنوب ‌غربی منطقه مورد مطالعه و همچنین توده‌ هواهای تاثیرگذار متفاوت جنوب ‌غربی منطقه مورد مطالعه دانست که این موارد با یافته‌های پژوهش رجایی- ساری صراف (1377) و زاهدی و همکاران (1385) دارای مطابقت کامل می‌باشد. جدول (2): درصد مناطق تحت پوشش آماره گیتس-اورد جی استار (الگوی) رجوع شود به تصویر صفحه / شکل (3): نتایج حاصل از پراکنش الگوی لکه داغ برای رطوبت طی دوره مورد مطالعه نتیجه‌گیری منطقه شمال غرب به دلیل گستردگی زیاد به لحاظ طول و عرض جغرافیایی، وجود پیکربندی ناهمواری‌ها و قرارگیری در معرض یورش توده‌های هوا، از نظر بارشی شرایط ویژه‌ای دارد."


برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.