Skip to main content
فهرست مقالات

ارزیابی و تعیین مولفه‌های بیلان آب حوضه آبخیز گاماسیاب

نویسنده:

علمی-ترویجی (وزارت علوم) (10 صفحه - از 57 تا 66)

امروزه با توجه به اهمیت شناخت و آگاهی از وضعیت بیلان آبی حوضه ­های آبخیز و تحلیل رفتار هیدرولوژیکی حوضه­ ها خصوصا حوضه­های بدون ایستگاه آبسنجی، جهت برنامه­ریزی و اجرای طرح­های آبی، لزوم استفاده از فناوری­های نوین در پیش بینی مولفه­های بیلان آبی بیش از پیش مشهود می‌باشد. بر این اساس در حوضه آبخیز گاماسیاب (در جنوب استان همدان و کرمانشاه) با به کارگیری مدل‌های هیدرولوژیکی نظیر WetSpa به کمک تکنیک­های نرم ­افزاری همچون GIS مولفه­ های بیلان آب حوضه بر اساس طراحی شبکه سلولی شبیه­ سازی گردید. نقشه ­های رقومی کاربری اراضی، بافت خاک، ارتفاعی و سری­های زمانی پیوسته دما، بارش، تبخیر و تعرق و دبی در گام زمانی روزانه ورودی­های اصلی مدل می‌باشند. مدل در هر شبکه سلولی با توجه به پارامترهای موثر در بیلان آبی، موازنه بیلان آبی کل دوره را برقرار، و در ادامه مولفه ­های بیلان خصوصا رواناب را در حوضه شبیه‌­سازی می­نماید. واسنجی مدل برای 20 سال انتهایی دوره آماری (1370 تا 1389) و اعتبارسنجی مدل برای دوره 5 ساله ابتدایی (1365 تا 1369) لحاظ شده است. طبق نتایج شبیه سازی 20 درصد کل بارش حوضه به صورت رواناب کل از حوضه خارج شده که با داده مشاهداتی در ایستگاه آب­سنجی خروجی حوضه مطابقت دارد. در ادامه برای ارزیابی کارایی مدل، مقادیر شبیه­سازی شده در هر دو دوره آماری با استفاده از داده‌های مشاهداتی بارش، تبخیر و دبی مورد مقایسه قرار گرفت. روش‌های آماری همانند معیار ارزیابی ناش- ساتکلیف نشان داد مدل WetSpa با دقت نسبتا خوبی (ضریب بالای 60 درصد) مولفه‌های بیلان آبی نظیر برگاب، ذخیره چالابی، نفوذ و مقدار رواناب خصوصا رواناب کل را در این حوضه پیش بینی نمود.

خلاصه ماشینی:

"روش‌های آماری همانند معیار ارزیابی ناش- ساتکلیف نشان داد مدل WetSpa با دقت نسبتا خوبی (ضریب بالای 60 درصد) مولفه‌های بیلان آبی نظیر برگاب، ذخیره چالابی، نفوذ و مقدار رواناب خصوصا رواناب کل را در این حوضه پیش بینی نمود . متکان و همکاران (1391) نتایج حاصل از به کارگیری مدل WetSpaدر شبیه‌سازی جریان روزانه رودخانه و تحلیل تاثیرات تغییر کاربری بهینه روی آن را با استفاده از محیط GIS در حوضه آبخیز مرک در استان کرمانشاه با دقت 77 درصد بر اساس ضریب ناش - ساتکلیف گزارش نموده وکاهش دبی اوج هیدروگراف جریان رودخانه بعد از تغییر کاربری بهینه پیش بینی نموده‌اند. با توجه به لزوم بررسی فرآیند دبی روزانه و تعیین بیلان آبی حوضه گاماسیاب در جهت کمک به شناخت و برنامه‌ریزی مدیریت منابع آب در حوضه سعی بر این است که در این تحقیق با استفاده از مدل هیدرولوژیک توزیعی – مکانی WetSpa جریان روزانه رودخانه‌های حوضه شبیه‌سازی Water and Energy Transfer Between Soil, Plants and Atmosphere شده و بیلان آب سطحی و زیرزمینی مشخص شود و پس از واسنجی و اعتبار سنجی مدل به کمک داده‌های مشاهداتی، میزان کارایی مدل جهت پیش بینی دبی روزانه در حوضه‌های مشابه بدون آمار مورد ارزیابی قرار گیرد. (5) / جدول (1): طبقه‌بندی مقدار ضریب تجمعی رجوع شود به تصویر صفحه نتایج و بحث در این تحقیق جهت شبیه‌سازی جریان روزانه و تعیین بیلان آبی زیر حوضه‌ها، مدل WetSpa با استفاده از نقشه‌های توزیعی- مکانی، پارامترهای هیدرولوژیک و سری‌های زمانی دوره آماری منتخب، اجرا شد."


برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.