Skip to main content
فهرست مقالات

مکان‌یابی شش روش ذخیره نزولات و اصلاح مراتع (مطالعه موردی: مراتع حوضه دهگین، رودان، هرمزگان)

نویسنده:

علمی-ترویجی (وزارت علوم) (12 صفحه - از 39 تا 50)

کمبود آب و پایین بودن میزان رطوبت قابل ‌دسترس گیاه در خاک موضوعی است که در مناطق خشک و نیمه‌خشک دنیا موجب شکننده ‌شدن شرایط زیستی شده است. پراکنش مکانی و به ویژه زمانی نامناسب از خصوصیات بارش در این گونه مناطق است. با توجه به وقوع بارش در زمان‌های محدود در این مناطق، ارائه راهکارهایی برای بهره­برداری از آب باران دغدغه بسیاری از سکنه و مدیران این مناطق می‌باشد. بنابراین لزوم اجرای پروژه‌هایی با همین هدف و در مکان مناسب اهمیت بسیاری دارد. از این رو، در این مطالعه به بررسی امکان اجرای شش پروژه ذخیره نزولات (پخش سیلاب، پیتینگ، کنتورفارو، بانکت با پروفیل طبیعی، بانکت کشت غلات، ریپر) پرداخته شد. روش کار بدین صورت بود که بعد از بررسی منطقه و نمونه‌برداری و استفاده از آمار مربوطه، وضعیت مربوط به عوامل (فاکتور) محیطی (شیب، وضعیت بارش، وضعیت خاک، وضعیت پوشش گیاهی) موثر بر اجرای این پروژه‌ها مورد بررسی قرار گرفت و سپس به مقایسه شرایط فعلی این فاکتورها در منطقه و شرایط و استلزامات مورد نیاز هر کدام از این فاکتورها برای اجرای هر یک از شش روش (پروژه اصلاحی ذخیره نزولات) اقدام و در نهایت از این طریق، نقشه مناطق مناسب اجرای این پروژه‌ها تهیه گردید. نتایج نشان می‌دهد که از میان چهار فاکتور کلیدی تاثیرگذار بر مکان­یابی اجرای پروژه‌ها، سه فاکتور (بارش، وضعیت خاک، وضعیت پوشش گیاهی) تغییراتی در خود نداشتند و دارای یک وضعیت یکنواخت (دارای یک حالت (طبقه)) بودند از این ‌رو نقشه نهایی (نقشه مناطق مناسب اجرای پروژه‌ها) تنها متاثر از فاکتور شیب به ‌دست آمد. به ‌طور کلی بر اساس نتایج به ‌دست آمده و نیز توجه به تمامی جوانب و شرایط منطقه، می‌توان گفت که، در منطقه مورد مطالعه تنها امکان اجرای پروژه‌های پیتینگ و کنتور فارو وجود دارد.

خلاصه ماشینی:

"/ / / شکل (1): موقعیت حوضه معرف و زوجی ده‌گین در استان هرمزگان در مورد داده‌های اولیه مورد نیاز (اطلاعات در مورد فاکتورهای اثرگذار بر اجرای پروژه‌ها) نیز باید گفت از میان چهار فاکتور اولیه مورد نیاز در مکان‌یابی پروژه‌های اصلاحی (عوامل شیب، بارش، وضعیت مرتع، وضعیت خاک) تنها لایه اطلاعاتی شیب (نقشه شیب) تهیه و از آن به عنوان تنها عامل موثر در مکانیابی شش پروژه ذخیره نزولات (پخش سیلاب، پیتینگ، کنتور فارو، بانکت طبیعی، بانکت کشت غلات، ریپر) استفاده شد. هر چند باید ذکر کرد که پراکنش نامناسب بارندگی (در اینجا پراکنش زمانی مطرح و قابل بحث است) که ویژگی مناطق خشک و نیمه‌خشک است (و منطقه مورد مطالعه نیز در این محدوده اقلیمی جای دارد) در این منطقه دیده می‌شود (دلیل آن این است که بیش‌تر حجم و مقدار بارش منطقه در فصل مرطوب سال اتفاق می‌افتد به‌ گونه‌ای که غالب بارش در ماه‌های آذر تا اسفند است و در بقیه ماه‌ها بسیار کم بوده و یا اصلا بارشی صورت نمی‌گیرد بنابراین چنین وضعیتی را می‌توان معرف باران‌های سیلابی دانست) و این موضوع (وجود سیلاب کافی در اکثر سال‌ها) از شرایط مورد نیاز اجرای پخش سیلاب است اما شرط کافی نیست چرا که شرط مهم‌تر یعنی وجود مقدار بارش مناسب که در زمان کم امکان وقوع سیلاب را داشته باشد ظاهرا وجود ندارد (به دلیل پایین بودن مقدار کلی بارش) بنابراین به‌ طور خلاصه و بر اساس این توضیحات به نظر می‌رسد از لحاظ فاکتور بارش، اجرای پخش سیلاب در این منطقه چندان مفید نباشد."


برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.