Skip to main content
فهرست مقالات

ویژگی های بصری شاخص تزئینات گچبری معماری عصر ایلخانی

نویسنده:

علمی-پژوهشی (وزارت علوم)/ISC (20 صفحه - از 79 تا 98)

ایلخانیان از دست نشاندگان مغولان پس از تصرف ایران بودند که میراث هنر سلجوقیان را در تصرف خود گرفتند و تحولاتی در آن ایجاد نمودند که به شکوفایی برخی از آن ها انجامید. یکی از تزئینات وابسته به معماری که در این دوره بسیار مورد توجه بود و به اوج رسید، هنر گچبری است که آثار بسیار زیادی از آن در قالب تزئینات معماری به جای مانده است. تقریبا تمامی نمونه های موجود از این دوره توسط محققین شناسایی شده، اکثر بررسی های صورت گرفته تنها به توصیف کلی این آثار و تاریخ اجرا و یا محدوده تاریخی آن ها پرداخته و کمتر به نقوش تزئینی و تغییرات سلیقه هنرمندان و جامعه آن زمان، در به کارگیری آن ها توجه کرده اند. در این مقاله، سعی بر آن است تا در راستای رسیدن به هدف، با مقایسه تعدادی از نمونه های موجود، نقوش گچبری دوره ایلخانی مورد بررسی قرار گیرند و نقوش تزئینی شاخص به کار رفته در آن ها و تحولات صورت گرفته توسط هنرمندان ایلخانی شناسایی شوند. در این مقاله، آثار شاخص گچبری ایلخانی به روش توصیفی ـ تحلیلی بررسی شده اند. چنین نتیجه گیری شده است که در دوره ایلخانیان، گچبری برگرفته از دوران پیش از خود، به خصوص سلجوقیان است اما با برجستگی بیشتر و طرح های پیچیده تر، متاثر از تذهیب نسخ خطی است که خود وجه تمایز عمده آن نسبت به دیگر دوره هاست. از جمله ویژگی های بصری شاخص این دوره، ساخت محراب های گچی با گونه های مختلف کوفی و اقلام دیگر خط، انواع گره های هندسی، نقوش اسلیمی پیچیده در لابه لای کتیبه ها و اولین استفاده از کتیبه های «معقلی» و «بنایی» و کتیبه «مادر و فرزند» و کاربرد برخی نقوش مانند گل شاه عباسی، گل روزت و نقش زنجیره خمپا در گچبری است که موجب تحولی بزرگ در این هنر و خلق شاهکارهایی عظیم در این دوره شده است.

Ilkhanid، after Iran occupation، achieved Seljuq art and done some changes on it that improved Iran Islamic Art. One of the arts that considerate a lot in architecture was Stucco decoration. These stucco decoration are not identified as well as they are. Approximately the whole stucco are identified by archaeologists، they describe about relation between stucco place and architecture and the time of accomplishment. Seldom stucco motif and changing styles were investigated. In this essay، existence stucco decorations that related to the Ilkhanid periods are recognized. The processes they changed are investigated by learning the effects that they impress from earlier stucco such as Seljuq. In order to achieve the goal، by comparing the number of existence samples، the significant characteristics of stucco decorations were identified and their changes specified. Through observation and investigation by description-analysis method، as a result the stucco existence are effected by pervious Stucco especially Seljuq art. According to significant stucco decorations، they were changed in some motif such as geometric motifs، specific inscriptions that named Magheli and Bannaie، and Madar-o Farzand (Mother and Child) inscriptions، using the illumination motif of manuscripts and using some specific motif، Lotus Palmettes، Rosettes and Meander، in stucco decoration. These are the things that make Ilkhanid stucco different and fantastic.


برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.